8 czerwca 2026 roku Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN stał się miejscem ogólnopolskiej debaty poświęconej przyszłości nowoczesnych terapii przeciwnowotworowych oraz rozwojowi innowacyjnych technologii medycznych finansowanych ze środków Krajowego Planu Odbudowy (KPO).
Konferencja organizowana w ramach Ogólnopolskiego Tygodnia Projektów KPO w Ochronie Zdrowia zgromadziła wybitnych ekspertów świata nauki i medycyny, klinicystów, przedstawicieli organizacji pacjenckich oraz instytucji zaangażowanych w rozwój nowoczesnych terapii w Polsce.
Hasło przewodnie wydarzenia brzmiało: „Nowoczesne terapie przeciwnowotworowe — od badań akademickich do leczenia pacjentów”. Program obejmował wykłady eksperckie, panele dyskusyjne i rozmowy poświęcone przełomowym terapiom komórkowym CAR-T i TCR-T.
Jednym z kluczowych punktów wydarzenia było podpisanie Porozumienia o utworzeniu Akademickiej Sieci Laboratoriów Wytwarzania ATMP w standardzie GMP, stanowiącego ważny krok w budowaniu krajowego zaplecza dla rozwoju i produkcji zaawansowanych terapii medycznych.
Akademicka Sieć Laboratoriów Wytwarzania ATMP w standardzie GMP
Porozumienie o utworzeniu Akademickiej Sieci Laboratoriów Wytwarzania ATMP w standardzie GMP podpisały cztery ośrodki: Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławiu, Świętokrzyskie Centrum Onkologii w Kielcach, Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Poznaniu oraz Warszawski Uniwersytet Medyczny.
Produkty lecznicze terapii zaawansowanej (ATMP, ang. Advanced Therapy Medicinal Products) to innowacyjne leki oparte na genach, komórkach lub tkankach. Ze względu na ich żywy charakter, złożoność biologiczną i krótki okres ważności, wymagają one specjalnie dostosowanych wytycznych Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP), które gwarantują ich bezpieczeństwo, jakość i sterylność.
– Chodzi o stworzenie w Polsce środowiska, które potrafi projektować, wytwarzać, kontrolować i wdrażać najbardziej złożone leki biologiczne zgodnie z rygorami bezpieczeństwa, jakości i odpowiedzialności klinicznej. To inicjatywa ważna nie tylko naukowo, ale także strategicznie: może pomóc budować krajowe kompetencje, wspólne standardy jakości, dialog z regulatorami oraz realną ścieżkę od badań akademickich do terapii dostępnych dla pacjentów – poinformowali inicjatorzy porozumienia.
Czym są „żywe leki”?
Na szczególną uwagę zasługują tzw. „żywe leki” – terapie CAR-T i terapie TCR-T, w których komórki układu odpornościowego są przygotowywane tak, aby skuteczniej rozpoznawały i niszczyły komórki nowotworowe.
Lekiem jest tutaj żywa komórka samego pacjenta. Najpierw pobiera się od niego limfocyty T, które później są genetycznie modyfikowane w laboratorium. Komórkom dodaje się dodatkowy receptor – CAR, który pozwala limfocytowi sprawnie rozpoznać komórkę nowotworową, połączyć się z nią i ją zniszczyć. Takie „uzbrojone” limfocyty namnażane są później w specjalnych bioreaktorach, a gotowy preparat podawany jest pacjentowi.
Terapie CAR-T zmieniły leczenie nowotworów wywodzących się z limfocytów B – agresywnych chłoniaków, ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) oraz szpiczaka plazmocytowego. W Polsce refundacja obejmuje dotychczas chłoniaki i ALL.
TCR-T to kolejny krok. Limfocyty T wyposaża się tu w receptor TCR zdolny do rozpoznawania antygenów wewnątrzkomórkowych prezentowanych przez cząsteczki HLA – niedostępnych dla klasycznych CAR-T. Otwiera to możliwości leczenia nowotworów takich jak ostra białaczka szpikowa (AML) oraz – w dłuższej perspektywie – guzów litych. Podobnie jak CAR-T, zmodyfikowane limfocyty TCR-T są namnażane w laboratoriach wytwarzania ATMP i podawane pacjentowi w infuzji.
Specjaliści podkreślają, że ważne jest to, aby mówić o biologicznym potencjale tych metod – ale także o warunkach ich wdrażania.
Terapie komórkowe pokazują, że przyszłość onkologii nie polega wyłącznie na kolejnych cząsteczkach, ale również na wykorzystaniu żywych komórek jako precyzyjnego narzędzia terapeutycznego – zaznacza prof. dr hab. Andrzej Gamian, dyrektor Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN we Wrocławiu.
źródła: hirszfeld.pl, PAP, twojezdrowie.rmf24.pl
PRZEJDŹ DO: AKTUALNOŚCI
