CAR-T w Polsce - wskazania i ośrodki

Pierwsza terapia CAR-T została zrefundowana w Polsce we wrześniu 2021 roku, dla dzieci i młodych dorosłych chorujących na ostrą białaczkę limfoblastyczną. Od tamtego czasu dostęp do niej rozszerzył się o kolejne wskazania terapeutyczne.

CAR-T w Polsce jest aktualnie dostępna również dla chorujących na chłoniaka rozlanego z dużych komórek B (DLBCL) lub chłoniaka z komórek B o wysokim stopniu złośliwości (HGBCL) lub stransformowanego w DLBCL chłoniaka grudkowego (TFL) – w 2., 3. lub kolejnych liniach leczenia, a także chorujących na pierwotnego chłoniaka śródpiersia z dużych komórek B (PMBCL) – w 3. lub kolejnych liniach leczenia.

Warto dodać, że w Polsce rozwijania jest także akademicka/niekomercyjna terapia CAR-T. W odróżnieniu od komercyjnych terapii, gdzie lek jest produktem firmy farmaceutycznej, niekomercyjne podejście polega na tym, że limfocyty są modyfikowane i produkowane w kraju w ośrodkach akademickich i badawczych. Taka terapia umożliwia leczenie pacjentom, którzy nie kwalifikują się do refundowanych terapii komercyjnych.

Jak podkreślają eksperci – ze względu na rygorystyczne procedury przygotowania i prowadzenia terapii CAR-T, stosowanie tej technologii wymaga odpowiedniej infrastruktury ośrodka oraz profesjonalnego przeszkolenia.

SPRAWDŹ: CO TO JEST TERAPIA CAR-T

CAR-T w Polsce – wskazania

PAŹDZIERNIK 2024 – aktualizacja listy refundacyjnej w onkologii przyniosła kolejne zmiany dotyczące refundacji CAR-T w Polsce. Aksykabtagen cyloleucel (Yescarta) – leczenie II linii dorosłych chorych na chłoniaka rozlanego z dużych komórek B (DLBCL), w tym stransformowanego w DLBCL chłoniaka grudkowego (TFL) oraz chłoniaka z komórek B o wysokim stopniu złośliwości (HGBCL) aksykabtagenem cyloleucelu (terapia CAR-T), z nawrotem choroby w ciągu 12 miesięcy od zakończenia immunochemioterapii pierwszej linii lub z chorobą oporną na immunochemioterapię pierwszej linii, kwalifikujących się do autoHSCT. Breksukabtagen autoleucel (Tecartus) – leczenie pacjentów w wieku 26 lat i powyżej chorych na oporną lub nawrotową ostrą białaczkę limfoblastyczną z komórek B breksukabtagenem autoleucelu.
WRZESIEŃ 2023 – aktualizacja programu B.12 Leczenie chorych na chłoniaki B-komórkowe i technologii breksukabtagen autoleucel (Tecartus) – III lub kolejne linie leczenia terapią CAR-T u dorosłych pacjentów z opornym lub nawrotowym chłoniakiem z komórek płaszcza (MCL), którzy uprzednio otrzymali co najmniej dwie linie leczenia systemowego, w tym inhibitor kinazy tyrozynowej Brutona.
MAJ 2022 – Zmiany na liście refundacyjnej dotyczyły programu B.93. Leczenie chorych na chłoniaki rozlane z dużych komórek B oraz inne chłoniaki B-komórkowe (ICD-10: C83, C85). Zmiany w programie wynikały z objęcia refundacją w ramach programu lekowego m.in. dwóch terapii genowych CAR-T: aksykabtagen cyloleucel (Yescarta) oraz tisagenlecleucel (Kymriah).
WRZESIEŃ 2021 – tisagenlecleucel (Kymriah). Aktualizacja listy refundacyjnej przyniosła zmiany w programie lekowym B 65. Leczenie chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną (ICD-10 C91.0). Doprecyzowanie wskazania: Terapia pacjentów w wieku do 25 lat z nawrotową lub oporną ostrą białaczką limfoblastyczną (ALL) z komórek B. Była to pierwsza refundowana terapia CAR-T w Polsce.

CAR-T w Polsce – w jakich ośrodkach i szpitalach jest dostępna?

Zastosowanie terapii CAR-T wymaga zaangażowania wysoko wykwalifikowanego, przeszkolonego personelu medycznego oraz odpowiedniej infrastruktury i wysokospecjalistycznego sprzętu. Z tego względu technologia CAR-T w leczeniu nowotworów jest dostępna tylko w ośrodkach, które spełniają rygorystyczne wymagania dotyczące bezpieczeństwa i zaplecza technologicznego.

Kwalifikacja pacjentów do podania komórek CAR- T jest prowadzona dwuetapowo: przez szpital kierujący pacjenta do terapii, a następnie przez komisję działającą przy Ministrze Zdrowia, w skład której wchodzą przedstawiciele ośrodków certyfikowanych do prowadzenia leczenia z wykorzystaniem modyfikowanych limfocytów T. Pacjent musi spełniać określone kryteria medyczne.

Liczba ośrodków oferujących terapię CAR-T w leczeniu onkologicznym będzie się zapewne powiększać.

Certyfikowane placówki w Polsce stosujące technologię CAR-T w leczeniu nowotworów: (stan na sierpień 2025):

Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego;
Centrum Hematologiczno-Transplantacyjne, Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmunologii i Hematologii we Wrocławiu;
Narodowy Instytut Onkologii im Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy w Gliwicach, Klinika Transplantacji Szpiku i Onkohematologii;
Klinika Hematologii i Transplantacji Szpiku Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu;
Klinika Hematologii i Transplantacji Szpiku Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach;
Klinika Nowotworów Układu Chłonnego, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowe Centrum Badawcze w Warszawie;
Klinika Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu;
Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie;
Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im św. Jana z Dukli, Oddział Hematologii i Transplantacji Szpiku;
Klinika Hematologii z Oddziałem Transplantacji Szpiku, Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1 w Szczecinie;
Klinika Hematologii, Immunologii i Transplantacji Szpiku, Świętokrzyskie Centrum Onkologii w Kielcach
Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Collegium Medicum UMK w Bydgoszczy;
Klinika Hematologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi;
Klinika Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu;
Klinika Hematologii i Transplantologii, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku;