4 grudnia 2025 roku Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zarejestrowała lizokaptagen maraleucel w leczeniu opornego/nawrotowego chłoniaka strefy brzeżnej u pacjentów, u których choroba nawróciła lub nie zareagowała na leczenie po co najmniej dwóch wcześniejszych terapiach systemowych.
Lizokaptagen maraleucel to tzw. terapia CAR-T: lekarze pobierają od pacjenta limfocyty T, następnie w laboratorium „uczą” je rozpoznawać komórki chłoniaka (cel: białko CD19) i podają z powrotem jako jednorazową infuzję po krótkim przygotowaniu chemioterapią (limfodeplecją).
Decyzję FDA oparto na badaniu klinicznym TRANSCEND FL-MZL, w którym większość pacjentów uzyskała odpowiedź na leczenie: według danych FDA około 84% chorych odpowiedziało na terapię, a około 56% osiągnęło całkowitą remisję. Mediana czasu utrzymywania się odpowiedzi była w momencie analizy „nieosiągnięta”, co oznacza, że u wielu osób odpowiedź nadal się utrzymywała w trakcie obserwacji.
Decyzja FDA o zatwierdzeniu nowej terapii onkologicznej oznacza w praktyce wprowadzenie nowego standardu postępowania medycznego, a zatwierdzony lek / technologia mogą być legalnie stosowane przez lekarzy na terenie USA. Rejestracja FDA jest także globalnym sygnałem dla onkologów, że dana terapia jest oparta na solidnych dowodach naukowych.
Chłoniak strefy brzeżnej – terapia CAR-T
Chłoniak strefy brzeżnej jest chorobą nowotworową wywodzącą się z limfocytów B strefy brzeżnej grudki chłonnej ośrodka rozmnażania limfocytów. Należy on do tzw. chłoniaków indolentnych (iNHL, ang. indolent Non-Hodgkin Lymphoma) czyli chłoniaków o małym dynamice klinicznej. Szacuje się, że chłoniaki strefy brzeżnej stanowią ok. 7 % wszystkich nowotworów układu chłonnego.
Ze względu na dominującą lokalizację zmian chorobowych, ten typ chłoniaka dzieli się na 3 grupy:
- chłoniaka pozawęzłowego strefy brzeżnej zwanego też chłoniakiem związanym z tkanką chłonną obecną w błonach śluzowych (MALT – ang. Mucosa-Associated Lymphoid Tissue) takich narządów jak żołądek, jelito, płuca, przydatki oka, ślinianki, sutek czy tarczyca.
- chłoniaka śledzionowego strefy brzeżnej (SMZL – ang. Splenic Marginal Zone Lymphoma)
- chłoniaka węzłowego strefy brzeżnej (NMZL – ang. Nodal Marginal Zone Lymphoma), który występuje najrzadziej samodzielnie, często towarzysząc innym postaciom tej choroby.
U większości chorych w chwili rozpoznania stwierdza się zmianę ograniczoną do jednego umiejscowienia, chociaż zajęcie okolicznych węzłów chłonnych jest częste w przypadkach chłoniaków żołądka i ślinianek. Rzadko występuje uogólnione zajęcie węzłów chłonnych lub szpiku. Przebieg choroby jest zwykle łagodny, często bezoobjawowy. Choroba może długo pozostawać w postaci ograniczonej.
W przypadkach chłoniaków strefy brzeżnej obowiązuje – podobnie jak w przypadku chłoniaków grudkowych – zasada oceny wskazań do leczenia systemowego (immunochemioterapia) – jeżeli nie ma objawów, dolegliwości lub powikłań choroby, wskazana jest czujna obserwacja i zaniechanie leczenia przeciwnowotworowego.
W związku z postępami leczenia systemowego leczenie operacyjne chłoniaków pierwotnych żołądka straciło uzasadnienie i powinno być zarezerwowane do sytuacji szczególnych, takich jak wyjątkowa oporność choroby na immunochemioterapię lub powikłania (krwawienie, perforacja).
Standardem leczenia wznowy/ oporności jest immuno-chemioterapia. Jeśli nawrót wystąpi w czasie krótszym niż rok od zakończenia leczenia I linii, preferuje się zastosowanie odmiennego schematu terapii niż ten, który zastosowano w I linii. Jednocześnie trwają badania kliniczne dotyczące nowych strategii terapeutycznych u pacjentów ze wznową, a jedną z nich jest terapia CAR-T.
źródła: FDA, onkologia.org.pl, chloniak.org, zwrotnikraka.pl
PRZEJDŹ DO: STRONA GŁÓWNA
